تبلیغات
سید احمد الحسن وصی و رسول امام مهدی یمانی موعود - رجعت در اعتقاد شیعیان ( نظر تشیع در مسأله رجعت )

 
خداوند گروهی از مردگان را به همان صورتی كه در گذشته بودند، به دنیا باز می‏گرداند و گروهی را عزیز و گروهی را خوار می‏كند و اهل حق را بر اهل باطل و ستم‏دیدگان از اهل حق را بر ستمگران چیره می‏گرداند. این رویداد در هنگام قیام مهدی آل محمد ـ بر ایشان درود باد ـ رخ خواهد داد.

اشاره:
به اعتقاد شیعیان، پیش از برپایی قیامت كبرا و هم‏زمان با ظهور امام مهدی‏(ع)، گروهی از مؤمنان و پرهیزكاران پاك سرشت و جمعی از كافران و منافقان زشت طینت، پس از مرگ، زنده می‏شوند و بار دیگر به دنیا باز می‏گردند تا سرانجام اعمال نیك و بد خود را دریابند و حاكمیت نهایی دولت حق را مشاهده كنند. در آموزه‏های شیعی از این رویداد با عنوان «رَجْعَت» یاد می‏شود.

از آنجا كه این رویداد بزرگ از رویدادهای مرتبط با ظهور امام مهدی‌(ع) و استقرار دولت مهدوی است، در این مقاله به اختصار به بررسی معنا و مفهوم و ویژگی‏های رجعت، دلایل و مستندات آن و جایگاه این موضوع در قرآن و روایات می‏پردازیم.


۱٫ معنای لغوی و اصطلاحی رجعت

«رجعت» از نظر لغوی، مصدر «مرّه»۱ از ماده «رجوع» و به معنای «یك بار بازگشت» است.۲ این واژه در علوم مختلفی همچون فقه، كلام، عرفان، نجوم، جامعه‏شناسی به كار می‏رود و در هر علمی، معنای خاص خود را دارد.۳ در اصطلاح اهل كلام، رجعت به معنای بازگشت به دنیا پس از مرگ و پیش از رستاخیز است كه این همان معنای مورد نظر ماست. شیخ مفید(ره) در تعریف این اصطلاح كلامی می‏نویسد:

خداوند گروهی از مردگان را به همان صورتی كه در گذشته بودند، به دنیا باز می‏گرداند و گروهی را عزیز و گروهی را خوار می‏كند و اهل حق را بر اهل باطل و ستم‏دیدگان از اهل حق را بر ستمگران چیره می‏گرداند. این رویداد در هنگام قیام مهدی آل محمد ـ بر ایشان درود باد ـ رخ خواهد داد.۴

دیگر دانشمندان شیعه نیز در كتاب‏های خود تعاریفی مشابه، از این واژه ارائه داده‏اند. ۵ از تعریف یادشده چند نكته به دست می‏آید:

۱٫ رجعت‏كنندگان با همان بدن مادی و به همان صورتی كه پیش از آن داشتند، به دنیا برمی‏گردند؛

۲٫ رجعت، عمومی نیست و تنها گروهی از مردگان چه اهل حق و چه از اهل باطل، رجعت خواهند كرد؛

۳٫ رجعت در عصر ظهور امام مهدی(ع) رخ می‌دهد؛

۴٫ فلسفه رجعت، عزیز گردانیدن اهل حق و خوار كردن اهل باطل و چیره‏ساختن ستم‏دیدگان بر ستمگران است.

درباره این نكات در ادامه بیشتر سخن خواهیم گفت.
باید دانست كه در متون روایات و ادعیه و زیارت، از رجعت با تعابیری چون «كرّه» و «ایاب» ـ به معنای بازگشت ـ
نیز یاد شده است.

۲٫ جایگاه رجعت در آموزه‏های شیعی

همه دانشوران بزرگ شیعه، اعتقاد به رجعت را از ویژگی‏های پیروان امامان معصوم‏(ع) بر شمرده و پیروی از مذهب تشیع و اعتقاد به رجعت را ملازم یكدیگر دانسته‏اند. علامه مجلسی(ره) بیش از پنجاه تن از عالمان شیعه را نام می‏برد كه اصل رجعت را پذیرفته و روایات مربوط به آن را در كتاب‏های خود آورده‏اند. ۶

ایشان در این باره می‏نویسد:

[اعتقاد به] رجعت در تمام دوره‏ها مورد اجماع شیعه و مانند خورشیدی كه در میانه روز می‏درخشد، در میان آنها مشهور بوده است. تا آنجا كه این موضوع را در اشعار خود می‏آوردند و به این موضوع در برابر مخالفان خود در همة مناطق استدلال می‏كردند. مخالفان شیعه نیز همواره به خاطر این موضوع بر آنها خرده می‏گرفتند.۷در اینجا برای روشن‏تر شدن موضوع به عبارت‏های چند تن از بزرگان علمای شیعه به عنوان نمونه اشاره می‏كنیم. شیخ صدوق در كتاب اعتقادات در این زمینه می‏نویسد: «عقیده ما دربارة رجعت این است كه آن حق است [و قطعاً به وقوع می‏پیوندد]…» ایشان پس از بیان شواهد قرآنی متعددی دربارة رجعت، می‏نویسد:

رجعت در امت‏های پیشین هم وجود داشته است. پیامبر اسلام ـ درود و سلام خدا بر او باد ـ فرمود: «همه آنچه در امت‏های پیشین رخ‏داده است بی‏هیچ كم و كاست و با كمترین تفاوت در این امت هم رخ می‏دهد…» بنا بر این اصل، در این امت هم رجعت رخ خواهد داد. ۸

شیخ مفید(ره) نیز در پاسخ پرسشی درباره رجعت می‏نویسد:
این موضوع [اعتقادی] از ویژگی‏های خاندان محمد(ص) است و قرآن نیز بر آن گواهی می‏دهد.






شیخ طوسی(ره) پس از بیان موضوع رجعت می‏نویسد:
روایات متواتر و آیات [قرآن] بر این موضوع دلالت دارند و خداوند تعالی می‏فرماید: «و آن روزی كه از هر امتی گروهی را محشور می‏گردانیم» ۱۰ پس اعتقاد به رجعت واجب است. ۱۱

سید مرتضی(ره) در پاسخ كسانی كه درباره حقیقت رجعت از ایشان پرسیده بودند، پس از بیان مفهوم رجعت دربارة دلایل و مستندات آن می‏گوید:راه اثبات آن، اجماع امامیه بر وقوع این رویداد است. آنها در این زمینه هیچ اختلافی ندارند. ۱۲

سرانجام شیخ حر عاملی در كتاب خود، اجماع طائفه امامیه را یكی از دوازده دلیل درستی رجعت دانسته است و در بیان یكی از مؤیدات این اجماع می‏نویسد:یكی دیگر از اموری كه دلالت بر این اجماع می‏كند فزونی نویسندگانی است كه روایات مربوط به رجعت را در كتاب‏های مستقل یا غیرمستقل گرد آورده‏اند… كه تعداد آنها از هفتاد كتاب تجاوز می‏كند، كتاب‏هایی كه علمای بزرگ امامیه؛ همچون ثقةالاسلام كلینی، رئیس محدثان ابن بابویه، رئیس طائفه [امامیه] ابوجعفر طوسی، سیّد مرتضی، نجاشی، كشی، عیاشی، علی بن ابراهیم، سلیم هلالی، شیخ مفید، كراجكی، نعمانی و… آنها را تألیف كرده‏اند. ۱۳

با توجه به عبارت‏های یادشده قاطعانه می‏توان گفت موضوع رجعت از دیدگاه عالمان بزرگ شیعه، امری مسلّم و قطعی بوده و در همة ادوار تاریخ شیعه، بر اعتقاد به رجعت به عنوان یكی آموزه‏های تردیدناپذیر مكتب اهل بیت‌(ع) تأكید شده است. ۱۴

پی‌نوشت‌ها:
۱٫ در علم صرف مصدر انواع مختلفی دارد كه یكی از آنها مصدر «مرّه» است كه برای بیان وقوع یك بار فعل به كار می‏رود. در زبان عربی وقتی گفته می‏شود «جلست جلسةً» یعنی یك‏بار نشستم. ۲٫ ر.ك: ابن منظور، لسان‏العرب، ج ۸، ص ۱۱۴؛ سعید خوری شرتونی، أقرب الموارد، ج ۱، صص ۳۹۱ و ۳۹۲٫ ۳٫ ر.ك: محمد رضا ضمیری، رجعت، ص ۱۲٫۴٫ محمد بن محمد بن نعمان (شیخ مفید)، اوائل المقالات فی المذاهب و المختارات، مندرج در مجموعه مصنفات الشیخ المفید، چاپ اول، قم، المؤتر العالمی لألفیة الشیخ المفید، ۱۴۱۳ ه . ق، ج ۴، صص ۷۸ و ۷۹٫ ۵٫ ر.ك: سید مرتضی علم الهدی، جوابات المسائل الرازیه، مندرج در مجموعه رسائل الشریف المرتضی، قم، دارالقرآن الكریم، ج ۱، ص ۱۲۵؛ بحارالانوار،ج ۵۳، ص ۱۳۸؛ محمد بن حسن حر عاملی، الإیقاظ من الهجعة بالبرهان علی الرجعة، تصحیح: سیدهاشم رسولی محلاتی، ترجمه: احمد جنتی، قم، مطبعة العلمیة، بی‏تا، صص ۲۹ و ۲۳۵ ۳۰ و ۲۳۶؛ محمدرضا مظفر، عقاید الإمامیه، ترجمه: علی‏رضا مسجد جامعی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۸۰، ص ۲۹۴٫ ۶٫ ر.ك: بحارالأنوار، ج ۵۳، صص ۱۴۴ ـ ۱۲۲٫ ۷٫ همان، ص ۱۲۲٫ ۸٫ محمد بن علی بن حسین (شیخ صدوق)، الإعتقادات، مندرج در مجموعه مصنفات الشیخ المفید، ج ۵، صص ۶۲ ـ ۶۰٫ ۹٫ محمد بن محمد بن نعمان (شیخ مفید)، المسائل السرویة، مندرج در مجموعه مصنفات الشیخ المفید، ج ۷، ص ۳۲٫ ۱۰٫ سوره نمل (۲۷) آیه ۸۳٫ ۱۱٫ محمد بن حسن طوسی (شیخ طوسی)، رسالة العقاید الجعفریة، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ص ۲۵۰٫ ۱۲٫ سید مرتضی علم الهدی، جوابات المسائل الرازیة، مندرج در مجموعه رسائل الشریف المرتضی، ج ۱، ص ۱۲۵٫ ۱۳٫ الإیقاظ من الهجعة بالبرهان علی الرجعة، ص ۴۵٫ ۱۴٫ برای مطالعه بیشتر در زمینه سیر اعتقاد به رجعت از دوران پیدایش تا عصر غیبت كبرا. ر.ك: محمدرضا ضمیری، رجعت، صص ۴۲ ـ ۳۱٫

برگرفته از سایت :المهدویه 




طبقه بندی: رجعت و مسائل مربوط به آن، 
برچسب ها: رجعت، آموزه های مهدوی، احمد الحسن، قیامت، اعتقاد شیعیان، جریان مدعی یمانی،  
دنبالک ها: آشنایی با جریان مدعی یمانی ( احمد الحسن )،  
نوشته شده در تاریخ شنبه 1 تیر 1392 توسط سید احمد الحسن